Nesli tükenme tehlikesi altında bulunan kelaynak kuşları, Türkiye’de yürütülen koruma çalışmaları sayesinde varlığını sürdürmeye devam ediyor. Geçmişte Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Anadolu’da geniş bir yayılış alanına sahip olan bu nadir türün göç edebilen popülasyonu, günümüzde yalnızca Birecik’te yaşamını sürdürüyor.
Türkiye’de kelaynakların korunması ve çoğaltılması çalışmaları, 1977 yılından bu yana Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu’nda aralıksız devam ediyor. Bu merkez, dünya genelinde kelaynakların koruma altına alındığı en önemli alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Dikkat Çeken Özellikleri
Birecik’te koruma altında bulunan kelaynaklar, kendilerine özgü fiziksel özellikleriyle biliniyor. Türün belirgin özellikleri arasında:
- Tüysüz ve kırmızı renkli baş yapısı
- Uzun ve aşağı doğru kıvrık gagaları
- Güneş ışığında zümrüt yeşili, kavun içi ve mor tonlar yansıtan tüyleri
- Ortalama 25 ila 30 yıl arasında değişen yaşam süreleri
Popülasyon Artışı Umut Veriyor
Birecik Kelaynak Üretme İstasyonu’nda günümüzde yaklaşık 300’e yakın kelaynak bulunuyor. Her yıl ortalama 50-60 yavrunun dünyaya gelmesi, türün geleceği açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Kelaynaklar, Şubat ve Mart aylarında üreme dönemine giriyor ve genellikle yılda 1 ila 4 yumurta bırakıyor. Doğada göçmen bir tür olmalarına rağmen, neslin korunması amacıyla Birecik’te kontrollü bir şekilde tutuluyorlar.
Kontrollü Göç Uygulaması
Koruma çalışmaları kapsamında her yıl Şubat ayında belirli sayıda kelaynak doğaya salınıyor. Bu kuşlar, Haziran ayı sonunda tekrar koruma altına alınarak güvenli yaşam alanlarına geri getiriliyor. Bu yöntemle hem doğal davranışlarının sürdürülmesi hem de neslin korunması hedefleniyor.
Türkiye Örnek Bir Model Oluşturuyor
Uzmanlar, Türkiye’de yürütülen bu koruma programının uluslararası düzeyde örnek gösterildiğini belirtiyor. Alınan önlemler sayesinde kelaynakların tamamen yok olmasının önüne geçilmiş durumda.
Birecik, bugün yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın da kelaynak kuşları için en önemli yaşam ve koruma merkezlerinden biri olma özelliğini taşıyor.
