Geçmişte çadırdan kuyulara, hayvan bağlamadan saman taşımacılığına kadar hayatın birçok alanında kullanılan kendir, teknoloji ve fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşmasıyla tarihe karışıyor.
Şanlıurfa’da geçmişin önemli el sanatları arasında yer alan kendircilik, gelişen teknoloji ve değişen yaşam koşulları nedeniyle yok olma noktasına geldi. Bir dönem günlük hayatın vazgeçilmez ihtiyaçlarından biri olan kendir, bugün ise yalnızca son ustalarının elinde yaşatılmaya çalışılıyor.
Geçmişte özellikle kara çadırların kurulmasında, kuyulardan su çekilmesinde, at ve ineklerin bağlanmasında, kamyonlardaki saman yüklerinin sabitlenmesinde ve çeşitli ev işlerinde kullanılan kendir, sağlamlığı ve dayanıklılığıyla uzun yıllar önemli bir ihtiyaç olarak kullanıldı.
Ancak makineleşmenin hızlanması ve fabrikasyon ürünlerin yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel yöntemlerle üretilen kendire olan ihtiyaç giderek azaldı. Naylon ip ve makine üretimi ürünler, el emeğiyle hazırlanan kendirin yerini aldı.
“BU İŞ İÇİN 5 KİŞİ ÇALIŞIRDI”
Şanlıurfa’da kendircilik mesleğinin son ustalarından Mahmut Beden, kendir yapımının oldukça zahmetli ve emek isteyen bir iş olduğunu söyledi.
Yıllar önce kendir üretiminin evlerde hazırlandığını anlatan Beden, mesleğin ne kadar yoğun emek gerektirdiğini şu sözlerle ifade etti:
“Kendir yapımı bin bir zahmetle evlerde hazırlanırdı. Sabahları tezgâha getirirdik, saat 11 olduğunda yaptığımız iş biterdi. Bu iş için 5 kişi çalışırdı, 4 kişi olmazdı.”
Kendirin geçmişte günlük yaşamın birçok alanında kullanıldığını belirten Beden, “Bir zamanlar kara çadırda, kuyularda su çekmede, at ve inek bağlamada, kamyonların saman yüklerini bağlamada ve daha birçok ev işinde kendir kullanılırdı.” dedi.
“ŞİMDİ HER ŞEY MAKİNELEŞTİ”
Günümüzde ise geleneksel kendirin kullanım alanlarının neredeyse tamamen ortadan kalktığını dile getiren Beden, teknolojinin mesleği büyük ölçüde bitirdiğini söyledi.
Beden, “Şimdi her şey makineleşti, fabrikasyon oldu. Şu anda hepsi naylon.” diyerek kendirciliğin geldiği noktayı özetledi.
BİR MESLEK, BİR KÜLTÜR YOK OLUYOR
Şanlıurfa’nın geleneksel mesleklerinden biri olan kendircilik, son ustalarıyla birlikte kaybolmaya yüz tutuyor. Yıllar boyunca büyük emek ve sabırla sürdürülen meslek, bugün teknolojinin karşısında varlığını korumakta zorlanıyor.
Kendircilikle birlikte yalnızca bir meslek değil, Şanlıurfa’nın geçmiş yaşam kültürünün önemli bir parçası olan el emeği ve ustalık geleneği de yavaş yavaş yok oluyor. Son ustaların anlattıkları ise gelecek kuşaklara aktarılmayı bekleyen önemli bir kültürel miras olarak hafızalarda yerini koruyor.
